Vậy câu hỏi đặt ra: lãi suất vay 5 tháng cuối năm có thực sự giảm được như kỳ vọng? Để trả lời, hãy bóc tách bài toán qua phương trình cấu thành GDP = C + I + G + (X - M), trong đó: C (tiêu dùng), I (đầu tư), G (chi tiêu Chính phủ), X (xuất khẩu), M (nhập khẩu).
1. Chi tiêu công (G) & Đầu tư (I):
- 6 tháng cuối năm, áp lực giải ngân hơn 700 nghìn tỷ VND vốn đầu tư công để hoàn thành kế hoạch 1 triệu tỷ VND của năm 2026.
- Dòng vốn ngân sách khổng lồ đổ vào các dự án hạ tầng lớn sẽ kéo theo vốn đối ứng lớn từ khu vực tư nhân (I) để phục vụ thi công, mở rộng sản xuất. Khi cả Nhà nước và doanh nghiệp cùng tăng mạnh nhu cầu vay vốn, áp lực thanh khoản sẽ tự động đẩy mặt bằng lãi suất lên theo quy luật cung cầu.
2. Cán cân thương mại (X - M):
- Lũy kế 7 tháng đầu năm 2026, Việt Nam ghi nhận nhập siêu khoảng 20 tỷ USD.
- Với một nền kinh tế đang tăng tốc mở rộng hạ tầng và sản xuất công nghiệp, việc nhập siêu máy móc, thiết bị và nguyên phụ liệu là quy luật tự nhiên và khó có thể đảo chiều ngay trong 5 tháng tới. Khi (X - M) < 0, động lực ngoại thương mang giá trị âm vào tăng trưởng GDP, dồn toàn bộ gánh nặng còn lại lên thị trường nội địa.
3. Tiêu dùng (C):
- Khi xuất khẩu ròng (X - M) âm và đầu tư công (G) đã lên khung tối đa, kích cầu tiêu dùng (C) là bước cuối cùng mà Nhà nước muốn thúc đẩy bằng cách yêu cầu giảm lãi suất cho vay.
- Tuy nhiên, nguồn lực tín dụng của hệ thống ngân hàng hiện đang phải tập trung cho các tập đoàn lớn (như Vingroup, Sun Group, Masterise,...). Khi "room" tín dụng đã bị chiếm dụng phần lớn bởi các dự án trọng điểm, lượng vốn khả dụng còn lại để phân bổ cho nhóm doanh nghiệp và tiêu dùng cá nhân trở nên eo hẹp. Lượng cung vốn cho vay bán lẻ hạn chế trong khi cầu tiêu dùng cao khiến lãi suất cho vay thực tế rất khó hạ nhiệt.
Tóm lại: Giảm lãi suất → tăng tiêu dùng (C) và đầu tư (I) tư nhân → tăng trưởng GDP và lạm phát?
