Việc CPI tiệm cận ngưỡng trần không chỉ là con số thống kê mà phản ánh trực tiếp rủi ro vĩ mô. Vậy động lực nào đang đẩy lạm phát vượt mục tiêu? Hãy bóc tách bài toán này qua lăng kính của 2 động lực chính: Lạm phát chi phí đẩy (Cost-Push) và Lạm phát cầu kéo (Demand-Pull).

1. Rủi ro địa chính trị (Chi phí đẩy):

  • Giá nhiên liệu toàn cầu đang chịu áp lực tăng trở lại do xung đột địa chính trị leo thang giữa Mỹ vs Iran và Nga vs Ukraine.
  • Dự kiến những bất ổn này sẽ tiếp tục duy trì cho tới cuối năm (đặc biệt trong nhiệm kỳ của Tổng thống Trump). Khi giá năng lượng và chi phí logistics neo cao, hệ lụy tất yếu là chúng sẽ thẩm thấu trực tiếp vào giá nguyên vật liệu đầu vào và giá tiêu dùng cuối cùng trong nước.

2. Giải ngân đầu tư công (Cầu kéo):

  • Để đảm bảo mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số, nền kinh tế đang chịu áp lực giải ngân hơn 700 nghìn tỷ VND vốn đầu tư công trong nửa cuối năm 2026.
  • Việc bơm một lượng tiền khổng lồ vào các dự án hạ tầng trọng điểm để đảm bảo mục tiêu tăng trưởng GDP kiên định từ 10% trở lên sẽ kéo theo nhu cầu lớn về nguyên vật liệu xây dựng và vốn đối ứng từ khu vực tư nhân. Lượng tiền lưu thông tăng mạnh trong thời gian ngắn để kích cầu chắc chắn sẽ tạo sức ép lớn lên mặt bằng giá cả.

3. Áp lực tỷ giá (Lạm phát nhập khẩu) - đang được kiểm soát tốt:

  • Với một nền kinh tế có độ mở cao, việc liên tục nhập siêu máy móc và nguyên phụ liệu sản xuất khiến chúng ta dễ bị tổn thương trước biến động tỷ giá. Khi chi phí nhập khẩu đắt đỏ hơn, gánh nặng này sẽ được chuyển giao vào giá bán lẻ, tạo thêm một tầng áp lực lên lạm phát nội địa.

Tóm lại: Bất ổn địa chính trị (đẩy chi phí) + Nới lỏng tài khóa qua đầu tư công (kéo lực cầu) → CPI 8 tháng tăng 4.45% → Lạm phát cả năm 2026 có thể mốc 5%. Khi lạm phát chạm mốc 5%, mọi sự tăng trưởng trên bề mặt (doanh thu doanh nghiệp, thu nhập cá nhân, hay lợi suất đầu tư) đều bị bào mòn sức mua tương ứng. Nếu danh mục đầu tư của bạn mang lại mức sinh lời danh nghĩa là 10%/năm, thì lợi suất thực dương (Real Yield) bạn thực nhận chỉ còn vỏn vẹn 5%.

Tài liệu tham khảo: